วิเคราะห์คัมภีร์เก่าเล่าเรื่องวัดทองนพคุณ

โดย : admin 2020-07-22 14:59:12


เชื่อมโยงคัมภีร์เก่าเล่าเรื่องวัดทองนพคุณ

จากการศึกษาวิเคราะห์คัมภีร์ใบลานวัดทองนพคุณปรากฏว่า พบคัมภีร์ฯ เก่าที่สุดของวัดทองนพคุณ ในสมัยกรุงศรีอยุธยาตอนกลางในรัชสมัยสมเด็จพระเจ้าทรงธรรม (พ.ศ. 2154 - 2171) (อาณาจักรอยุธยา : วิกิพีเดีย) ซึ่งระบุปีพุทธศักราชในการสร้างคัมภีร์ฯ ไว้อย่างชัดเจน ทำให้อาจสันนิษฐานได้ว่า วัดทองนพคุณ เป็นวัดเก่าแก่มีมาแต่เดิมตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยาตอนกลาง (พ.ศ.1991 - 2231) ข้อสันนิษฐานนี้มีที่มาจากการวิเคราะห์ ดังนี้

1. คัมภีร์ฯ ที่พบไม่น่าจะเป็นคัมภีร์ที่เคลื่อนย้ายมาจากที่อื่น แต่เป็นไปได้อย่างมากว่าเป็นคัมภีร์ฯ ที่อยู่คู่กับวัดทองนพคุณมาแต่ดั้งเดิม เนื่องจากอักษรที่พบเป็นอักษรขอมแทบทั้งสิ้นโดยเฉพาะคัมภีร์ฯ ที่เก่าที่สุดของวัดทองนพคุณเป็นอักษรขอม ภาษาบาลี และในทางตำราวิชาการพื้นที่ภาคกลางจะพบอักษรขอมเป็นส่วนใหญ่ ในเขตพื้นที่อาณาจักรอยุธยาเดิม หมายความว่าวัดทองนพคุณอยู่ในเขตได้รับอิทธิพลหรือการแพร่กระจายของอักษรขอม โดยปกติไม่จำเป็นต้องมีการเคลื่อนย้ายคัมภีร์ฯ อักษรขอมมาแต่ที่อื่น ซึ่งแนวคิดนี้มิได้ขัดกับหลักประวัติศาสตร์แต่อย่างใด

2. ร่องรอยความเจริญรุ่งเรืองของวัดทองนพคุณตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน ซึ่งมีให้เห็นเป็นประจักษ์จากคัมภีร์ใบลานที่มีอยู่เป็นจำนวนมหาศาลถึง 13,200 รายการ/ผูก และมีความเก่าแก่อย่างน้อยสมัยรัตนโกสินทร์ไปจนถึงสมัยกรุงศรีอยุธยาตอนกลาง โดยมีคัมภีร์ที่อายุ 200 ปี ขึ้นไปถึง 20 เลขที่ ประมาณ 50 - 100 รายการ/ผูก เอกสารโบราณเหล่านี้บ่งบอกถึงความเจริญรุ่งเรืองในอดีตซึ่งวัดเป็นศูนย์กลางของการศึกษาเป็นแหล่งรวบรวมศิลปวิทยาการต่าง ๆ และเป็นแหล่งเรียนรู้ของพระภิกษุสามเณรและชุมชน

เมื่อเป็นศูนย์กลางความเจริญจึงเป็นที่รวมของผู้คนที่มาศึกษาหาความรู้จากที่ต่าง ๆ มีความจำเป็นตามธรรมชาติที่จะต้องมีการผลิตตำราหรือคัมภีร์รองรับผู้คนที่เข้ามาศึกษาหาความรู้ ทำให้เกิดการจำลองคัมภีร์ฯ ฉบับต่าง ๆ ขึ้นเพื่อให้พอเพียงต่อความต้องการ ในเบื้องต้นจึงมีการจำลองคัมภีร์ฯ พระไตรปิฎก สืบต่ออายุพระศาสนาเพื่อการศึกษาหลักธรรมคำสอนในทางพระพุทธศาสนา จึงสอดคล้องกับคัมภีร์ฯ เก่าที่สุดของวัดทองนพคุณ อายุ 395 ปี ว่าด้วยคัมภีร์ฯ พระสูตรในพระไตรปิฎก(ปาฏิกวัคคปาลิ ทีฆนิกาย)

สู่ยุคปัจจุบันวัดทองนพคุณ ยังเป็นสำนักเรียนที่มีชื่อเสียงติดอันดับวัดที่สอบเปรียญธรรมได้จำนวนมาก และมีบุคคลที่มีชื่อเสียงทรงความรู้ และเป็นนักปราชญ์ราชบัณฑิตในปัจจุบันอีกหลายท่าน เช่น อาจารย์ ส. ศิวรักษ์  อาจารย์เสถียรพงษ์ วรรณปก ในฝ่ายบรรพชิตมีสมเด็จพระสังฆราช (แพ) วัดสุทัศน์ซึ่งเป็นศิษย์วัดทองนพคุณมาก่อน เป็นต้น

3. เป็นไปได้ว่า คัมภีร์ฯ ฉบับล่องชาด เรื่อง ปาฏิกวัคคปาลิ ทีฆนิกาย จารคำว่า “มหาธมฺมราช” เป็นคัมภีร์ฯ พระไตรปิฎก ฉบับหลวง ที่พระมหากษัตริย์ทรงสร้างพระราชทานกับวัดที่มีความสำคัญหรือมีพระราชประสงค์จะถวายตามอัธยาศัย เนื่องจากคัมภีร์ฯ ฉบับล่องชาด ในสมัยเมื่อประมาณ 400 ปีก่อน น่าจะมีเทคนิคกระบวนการผลิตที่ประณีตและกรรมวิธีที่ยากและละเอียดอ่อน สามัญชนไม่น่าจะทำได้อย่างประณีตและมีคุณภาพ ยกเว้นแต่ราชสำนักซึ่งมีความพร้อม และทำได้ดีมีคุณภาพกว่าชาวบ้าน คัมภีร์ฯ ฉบับนี้ มีสภาพสมบูรณ์และมีสี (ชาด) สดใส จึงน่าจะเป็นคัมภีร์ฯ ฉบับหลวงที่พระองค์ทรงสร้าง ดังนั้นวัดทองนพคุณจึงน่าจะเป็นวัดที่มีมาแต่เดิมตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยาตอนกลาง

                                                                                        

พลิกหน้าประวัติศาสตร์การสร้างวัดทองนพคุณ

จากการศึกษาวิจัย และวิเคราะห์คัมภีร์ใบลานวัดทองนพคุณตามที่กล่าวมาแล้ว ได้แนวโน้มในการพลิกโฉมหน้าประวัติศาสตร์ที่กล่าวว่า วัดทองนพคุณ คาดว่าสร้างขึ้นสมัยอยุธยาตอนปลาย ต่อมาพระยาโชฎึกราชเศรษฐี (ทองจีน) ได้เป็นผู้บูรณะซ่อมแซม และถวายให้เป็นพระอารามหลวงในสมัยพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว

การคาดการดังกล่าวไม่มีเอกสารหลักฐานที่เป็นเครื่องบ่งชี้ให้ทราบอย่างชัดเจน มีเพียงหลักฐานในชั้นหลังสมัยรัชกาลที่ 3 ที่เป็นเอกสารจดหมายเหตุระบุว่าพระยาโชฎึกราชเศรษฐี เป็นผู้บูรณะซ่อมแซมแล้วถวายให้เป็นพระอารามหลวงเท่านั้น

การวิเคราะห์เอกสารคัมภีร์ใบลานวัดทองนพคุณ จากเหตุผล 3 ประการข้างต้น โดยมีหลักฐานคัมภีร์ใบลาน เลขที่ 172/9 เรื่องปาฏิกวัคคปาลิ สร้างเมื่อ พ.ศ.2166 อายุ 395 ปี เป็นหลักฐานเอกสารชิ้นสำคัญที่น่าเชื่อได้ว่า คัมภีร์ฯเรื่องนี้ถูกสร้างขึ้นมาในขณะที่มีวัดทองนพคุณอยู่ก่อนแล้ว ถ้านับเอาอายุของคัมภีร์เป็นต้นทางของการสร้างวัดทองนพคุณ จึงเป็นที่ประจักษ์ว่า วัดทองนพคุณมีมาก่อน พ.ศ.2166 สมัยกรุงศรีอยุธยาตอนกลาง ในรัชกาลสมเด็จพระเจ้าทรงธรรม เป็นอย่างน้อย


สรุปคัมภีร์เก่าเล่าเรื่องวัดทองนพคุณ
การศึกษาวิเคราะห์ จากการปฏิบัติงานภาคสนามในการสำรวจ อนุรักษ์ จัดทำทะเบียนเอกสารโบราณประเภทคัมภีร์ใบลานวัดทองนพคุณ เก็บข้อมูลภาคสนามในส่วนที่เป็นสาระองค์ความรู้ กลับมาทำการศึกษา วิเคราะห์ ข้อมูลเหล่านั้น ทำให้เกิดผลงานวิชาการอันจะก่อประโยชน์ต่อสาธารณชนอย่างเป็นรูปธรรม ในกรณีที่ทำการศึกษาวิเคราะห์นี้ สาธารณชนจะได้ทราบประวัติวัดทองนพคุณ แบบมีนัยที่น่าเชื่อถืออีกนัยหนึ่ง ซึ่งทำให้เกิดศรัทธาเลื่อมใสแก่ประชาชนในความเก่าแก่ของวัดซึ่งน่าจะมากกว่าประวัติศาสตร์เดิมอีกเป็นร้อยปี โดยอ้างอิงหลักฐานคัมภีร์ฯ ตามที่ได้วิเคราะห์มาเป็นลำดับ


เขียนโดย คุณวัฒนา พึ่งชื่น นักภาษาโบราณชำนาญการ หน่วยงานกลุ่มหนังสือตัวเขียนและจารึก สำนักหอสมุดแห่งชาติ กรมศิลปากร กระทรวงวัฒนธรรม 

Debug