ข่าวสาร & กิจกรรม

โครงการศึกษาและอนุรักษ์คัมภีร์โบราณ

โดย : admin 2021-04-08 00:20:46

ในประเทศไทย ได้ปรากฎบันทึกพระพุทธวจนะหรือพระไตรปิฎกจารลงบนใบลาน สมุดข่อย หรือสมุดไทย และถือเป็นคัมภีร์ที่มี ความศักดิ์สิทธิ์เช่นเดียวกับพระพุทธรูป แต่กาลเวลาที่ล่วงเลยมายาวนาน สภาพภูมิอากาศในเขตร้อนชื้น รวมถึงการขาดความรู้ในอักขระโบราณที่ใช้ในการบันทึก จึงกลายเป็นปัจจัยสำคัญในการเสื่อมสลายของสื่อบันทึกยุคโบราณนี้

คัมภีร์พระไตรปิฎกใบลาน ซึ่งเก็บรักษาไว้ตามวัดวาอาราม อาทิ ภายในหอไตรฯ ห้องสมุด โบสถ์วิหาร และตามกุฏิริฐานต่าง ๆ บ้างนี้ มิได้เป็นสื่อที่ใช้ในการศึกษาค้นคว้าในยุคปัจจุบัน แต่ยังทรงคุณค่าควรแก่เก็บรักษาไว้ในรูปแบบสื่อดิจิทัล และทำการจัดหมวดหมู่ให้เป็นระบบ เพื่อความสะดวกในการศึกษาค้นคว้าอ้างอิงได้อย่างกว้างขวางต่อไป

พระไตรปิฎกคือมรดกภูมิปัญญาอันทรงคุณค่า

ที่ถูกสืบทอดจากรุ่นสู่รุ่น ด้วยความอุตสาหะ

จากยุคแห่งการทรงจำ และสวดทานด้วยปากเปล่า เรียกว่ามุขปาฐะ

สู่ยุคแห่งการจารึกด้วยตัวอักษร เช่น ในใบลาน

และกำลังจะถูกส่งต่อสู่ยุคแห่งเทคโนโลยีดิจิทัลแห่งอนาคต

วัตถุประสงค์

  • เพื่ออนุรักษ์คัมภีร์ใบลานในฐานะมรดกภูมิปัญญาพุทธธรรม โดยเฉพาะพระพุทธวจนะที่บันทึกอยู่ในคัมภีร์พระไตรปิฎกใบลาน สมุดข่อย สมุดไทย และเอกสารโบราณอื่นๆ ที่ได้รับการรวบรวมไว้ในวัดวาอาราม ชุมชน และสังคม
  • เพื่อเปิดโอกาสให้ผู้สนใจ นักวิชาการ นักค้นคว้า ทั้งบรรพชิตและฆราวาส ได้สามารถเข้าถึงภูมิธรรมทางปัญญาพุทธศาสนาที่อยู่ในคัมภีร์ใบลานและเอกสารโบราณ ผ่านทางสำเนาดิจิทัล จากเอกสารต้นฉบับคัมภีร์ฯ เพื่อนำไปใช้อย่างกว้างขวาง
  • เพื่อเกื้อหนุนให้วัดและชุมชน เกิดความตระหนัก ตื่นตัว อนุรักษ์ รวมทั้งยังให้บริการทรัพยากรความรู้ข้อมูลในเรื่องพระพุทธศาสนาแก่สังคมวงกว้างต่อไป

โครงการฯ เริ่มปฏิบัติงานถ่ายบันทึกคัมภีร์ใบลาน ณ วัดทองนพคุณ คลองสาน เมื่อวันที่ 1 กรกฎาคม 2562 ถึง 31 มีนาคม 2563 รวมระยะเวลาได้กว่า 9 ดือน โดยคัดเลือกคัมภีร์ที่มีจำนวนครบผูก หรือขาดเพียง 1 -2 ผูก คัมภีร์ที่จารระบุพุทธศักราชหรือ จุลศักราชที่สร้าง คัมภีร์ที่บอกผู้สร้าง คัมภีร์ใบลานตำรายา ซึ่งทางมูลนิธิฯ ทำการบันทึกเป็นรูปแบบแฟ้มข้อมูลดิจิทัล ได้จำนวนทั้งหมด 342 มัด 3,926 ผูก และสมุดไทยดำ สมุดไทยขาว 6 เล่ม

รูปแบบการจัดหมวดหมู่ทะเบียนคัมภีร์ใบลาน วัดทองนพคุณ คลองสาน ดำเนินตามการจัดหมวดหมู่ของสำนักหอสมุดแห่งชาติ กรมศิลปากร ภายใต้หลักเกณฑ์ การจัดหมวดหมู่และเรียกชื่อหนังสือตัวเขียนทางพุทธศาสนา

ชวนชมความงดงามผ้าที่ห่อหุ้มคัมภีร์ใบลาน ควรค่าแก่การศึกษาและอนุรักษ์ไว้ของ "ผ้าลายอย่าง" วัดทองนพคุณ ย่านคลองสาน

#ทุกทิศทั่วไทย #ThaiPBS

Debug